Υποθαλάσσια Αρχιτεκτονική

ΔΙΑΛΕΞΗ Ε.Μ.Π. (1998)

jules-vernΣ’ αυτή τη μελέτη κάνουμε μια προσπάθεια να προσεγγίσουμε ένα θέμα που όχι μόνο η ιστορία του και η σημερινή πραγματικότητα, αλλά πολύ περισσότερο ο τρόπος που αυτό επηρεάζει το μέλλον του ανθρώπου είναι ιδιαίτερης σημασίας. Το νερό σαν στοιχείο της φύσης και η αρχιτεκτονική δημιουργία που εξελίσσεται σε άμεση σχέση με αυτό, παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον για μας που τα γεωφυσικά χαρακτηριστικά της χώρας μας δεν επιτρέπουν σε κανέναν να το αγνοήσει. Αφορμή για αυτή τη μελέτη ήταν η διαπίστωση πως η αρχιτεκτονική στο νερό, όπως και πολλά άλλα θέματα, είναι μια πραγματικότητα σε πολλά μέρη του κόσμου, καθώς επίσης και η επισήμανση πως τα τελευταία χρόνια η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει επεκταθεί στους ωκεανούς σε σημαντικό βαθμό.

Αρκεί να αναφερθούμε στον Ιούλιο Βερν, στον Κουστό ή ακόμα και στην ταινία “απέραντο γαλάζιο” για να αποδείξουμε τη γοητεία που ασκεί στο κοινό το νερό ως μητέρα κάθε είδους ζωής.

Ο άνθρωπος στη μακριά του ιστορία, έχει εκτεθεί, εθελοντικά ή μη, σε ιδιαίτερα αγχωτικές-πιεστικές και γενικά αντίξοες συνθήκες. Μερικά τέτοια παραδείγματα είναι οι επιστημονικοί σταθμοί στο Β. Πόλο και την Ανταρκτική, διαστημόπλοια και κατοικίες κάτω από το νερό υπό πίεση. Μερικοί σε αυτήν τη λίστα θα μπορούσαν να προσθέσουν και κάποια μεγάλα αστικά κέντρα. Ο άνθρωπος ρίσκαρε κατά το παρελθόν ακόμα και τη ζωή του για να έρθει σε επαφή και να εξερευνήσει τη θάλασσα. Στην αρχή της ανθρώπινης ιστορίας τον συναντάμε να αντιλαμβάνεται μόνο την επιφάνειά της. Πολύ αργότερα ανακάλυψε ότι η θάλασσα έχει και τρίτη διάσταση. Ανακάλυψε τη μαγεία του βυθού που περικλείει έναν ολόκληρο ζωντανό κόσμο.

Από limnaioi-oikismoiτην εποχή εκείνη εμφανίζονται και οι πρώτες προσπάθειες κατανόησης κι εξερεύνησης του θαλάσσιου χώρου με διάφορες πραγματοποιήσιμες ή μη αυτοσχέδιες κατασκευές. Από την προϊστορία διαπιστώνουμε την ανθρώπινη ανάγκη κατάκτησης της θάλασσας που βασικά εκφράζεται με την επινόηση διαφόρων πλεούμενων έτσι ώστε να εκμεταλλευτούν τη θάλασσα. Το νερό στο πέρασμα της ιστορίας χρησιμοποιήθηκε και χρησιμοποιείται, ακόμα, σαν μέσο επικοινωνίας, είτε γεφυρώνοντας τις αποστάσεις μεταξύ των ηπείρων, είτε με κανάλια που παίρνουν τη θέση των δρόμων όπως στη Βενετία, την Μπανγκόκ και στο Άμστερνταμ. Στην τελευταία φάση της νεολιθικής εποχής στην Ευρώπη άρχισαν να γίνονται λιμναίοι συνοικισμοί, που είχαν σκοπό να δώσουν στέγη και συγχρόνως κάποια ασφάλεια στους κατοίκους τους. Συνοικισμοί του είδους αυτού είναι γνωστοί γύρω από το Δούναβη, τις λίμνες της Ελβετίας και στα τέλματα της Πολωνίας και της Πρωσίας. Οι λιμναίες οικήσεις γίνονταν σε μέρη ρηχά και κατά κανόνα στηρίζονταν σε κατακόρυφους πασσάλους 1-1.5 μέτρο πάνω από το νερό. Ένα ξύλινο πάτωμα στηρίζονταν πάνω στους πασσάλους και πάνω σ’ αυτούς στηρίζονταν οι καλύβες, ξύλινες επίσης με στέγη από καλάμια και άχυρα. Μέσα από τις καλύβες διαμορφώνονταν καταπακτή, από την οποία μπορούσαν να ψαρεύουν. Παρεμφερείς με τους παραπάνω οικισμούς ήταν οι “τερραμάρες”. Αναπτύσσονταν κοντά σε ποταμούς με περιμετρική τάφρο που γέμιζε νερό. Έτσι δημιουργείται ένα ορθογώνιο μέσα στο οποίο κατασκευαζόταν πασσαλόπηκτο πάτωμα με σανίδες. Παραδείγματα του είδους έχουμε στη Βόρειο Ιταλία κοντά στον ποταμό Πάδο. Παρόμοιους οικισμούς συναντάμε ακόμα και σήμερα σε μερικές υποανάπτυκτες χώρες όπως, οι Φιλιππίνες (BAGIAKOS), η Νέα Γουινέα (Perad) και η Βιρμανία (Μοkens). Αυτά είναι και τα πρώτα παραδείγματα από την αλληλεπίδραση του ανθρώπου με το νερό και τη θάλασσα.

Οργανωμένες επιστημονικές προσπάθειες κατάκτησης του βυθού αρχίζουν να πραγματοποιούνται από τα μέσα περίπου του αιώνα μας. Αυτές είναι είτε υπό μορφή χώρων κατοίκησης, είτε υπό τη μορφή εργαστηρίων, είτε επιμορφωτικών κέντρων είτε ακόμα προγραμμάτων ουτοπικού χαρακτήρα.

Οι πιο εξελιγμένες από τις πρώτες υποθαλάσσιες κατοικίες καταδύθηκαν από την ομάδα του Ζακ Υβ Κουστό κατά τη διάρκεια πειραμάτων στη Μασσαλία. Κατά τη διάρκεια αυτής της επιχείρησης καταδύθηκε η υποθαλάσσια κατοικία “Tektite I” και “Tektite II”.

“Tektite I”

Η κατοικία “Tektite I” τοποθετήθηκε, το 1962, σε βάθος 50m στις Παρθένους Νήσους. Τέσσερις δύτες έζησαν εξήντα μέρες κάτω από το νερό κάνοντας μια έρευνα σε κοντινούς υφάλους. Η επιτυχία αυτού του πειράματος οδήγησε στο σχεδιασμό του “Τektite II”, ένα πολύ πιο φιλόδοξο επίτευγμα έρευνας.

“Tektite II”

Το “Tektite II” κατάσκευάστηκε το 1970 στην ίδια περιοχή των Παρθένων Νήσων όπως και το “Τektite I”. tektite-iiΔέκα ομάδες από πέντε δύτες έζησαν, στην υποθαλάσσια αυτή κατοικία, συνολικά 182 μέρες. Ήταν μια κατοικία αποτελούμενη από τέσσερα δωμάτια και κατασκευασμένη από δύο κυλίνδρους διαμέτρου δώδεκα ποδιών οι οποίοι ενωνόντουσαν με έναν κυλινδρικό διάδρομο. Ήταν τοποθετημένη 600, περίπου, πόδια μακριά από την ακτή και συνδεδεμένη με αυτή ομφαλικά για την παροχή μίγματος αερίου, νερού, ρεύματος και τηλεπικοινωνιών. Στόχος του ήταν η εντατική μελέτη των δυτών και των ψυχολογικών τους αντιδράσεων σε κατάσταση περιορισμού και απομόνωσης. Έτσι αυτά τα αληθινά μόνιμα παρατηρητήρια γίνονται θαλάσσιοι σταθμοί, πρώτα χωρόσημα μίας υποθαλάσσιας ανάπτυξης.

.

Αργότερα μια άλλη ομάδα με επικεφαλής  το Γάλλο αρχιτέκτονα Jaques Rougerie ετοίμασε μια σειρά υποθαλάσσιων κατοικιών περιλαμβάνοντας το “Hypocampe” το 1977, το “Galathee” το 1981 “ και το Aquabulle” το 1978, πειραματιζόμενοι πολλές φορές κατά τη διάρκεια επιστημονικών και επιμορφωτικών επιχειρήσεων στη Μεσόγειο.

“Νησί Για Παιδιά”

Η ομάδα του Rougerie σχεδίασε επίσης το “Νησί Για Παιδιά”ένα αληθινό θαλάσσιο σχολείο στο νησί Embiez. Σκοπός του ήταν εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των παιδιών γύρω από το υδάτινο περιβάλλον και τα προβλήματά του. Συμπληρωματικά το πρόγραμμα αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από το ευρύ κοινό με σκοπό την ωκεανογραφία, την προσέλκυση του κόσμου κοντά στη θάλασσα αλλά και την ανάπτυξη του ενδιαφέροντος για την υδάτινη διαχείριση και την οικολογία.

Αργότερα μελετήθηκαν άλλα σχέδια σαν πολιτιστικά κέντρα όπως η “Ναυτική Πόλη” που μελετήθηκε το 1988 για την πόλη Gravelines στη Γαλλία και είναι ένα πολιτιστικό κέντρο για όλους τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς οργανισμούς. Αυτή η πόλη κείτεται σε ένα κυματοθραύστη στα ανοιχτά. Η περιφέρειά της είναι σχεδιασμένη ειδικά για θαλάσσια αθλήματα, κολύμπι, ιστιοπλοΐα κ.λ.π.

Το ενυδρείο “La Rochelle” που ολοκληρώθηκε το 1987 παρέχει τη δυνατότητα να αντιληφθούν οι επισκέπτες του την τοπική χλωρίδα και πανίδα της περιοχής. Το 1988 κατασκευάστηκε το θαλάσσιο παρατηρητήριο “Aquanaude” από ατσάλι στη μία πλευρά του κτιρίου του ενυδρείου. Ο εμπνευστής του το φαντάστηκε ως μία μεγάλη σκάλα όπως αυτή που φαντάστηκε ο Ιούλιος Βερν η οποία οδηγεί θεαματικά σε ένα χώρο παρατήρησης κάτω από τη θάλασσα.

Προγράμματα άλλου προσανατολισμού που αφορούν κυρίως στην εκμετάλλευση του θαλάσσιου πλούτου, όπως οι ιχθυοκαλλιέργειες, έχουν μελετηθεί για τη Μασσαλία όπου έχει σχεδιαστεί το “Naptune το “Sea-farm” και το “Sea-Village”.

“Nausicaa”

Το 1991 σχεδιάστηκε το Εθνικό Θαλάσσιο Κέντρο, “Nausicaa”. Τα 2.0000m2 είναι nausicaaσχεδιασμένα σαν ένα ταξίδι στο κέντρο της θάλασσας, χρησιμοποιώντας τεχνικές καινοτομίες συμπεριλαμβανομένου ενός υποθαλάσσιου παρατηρητηρίου και ενός ενυδρείου στην μορφή ενός αναρτημένου διαμαντιού, που οδηγεί τον επισκέπτη κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

.

.

.

.


“Sea-Village”

submarine_village_rougerieΑυτό το χωριό των 50 μέχρι 500 κατοίκων, θα μπορεί να εξυπηρετεί διάφορους σκοπούς: έρευνα, εκπαίδευση και εκμετάλλευση θαλασσίων πόρων. Ένα μεγάλο κομμάτι θα μπορεί να εξυπηρετεί ανάγκες ύπνου, αθλητικές δραστηριότητες και υδάτινα παιχνίδια. Με σκοπό να πραγματοποιηθούν οι απαιτούμενες πολιτιστικές και επιμορφωτικές αποστολές, ένα υποθαλάσσιο πολιτιστικό κέντρο θα προτείνονταν για τη σηματοδότηση της έναρξης ενός ωκεάνιου πολιτισμού.

Η “Θαλάσσια Πόλη” στο Παρίσι αποτελεί συνδετήριο κρίκο για όλα τα πολιτιστικά θαλάσσια κέντρα. Σκοπός της είναι να αυξήσει την ευαισθησία του κοινού για την παγκόσμια διαχείριση του υδάτινου κόσμου. Αυτή η κατασκευή με συμβολική αρχιτεκτονική είναι μία πραγματική υδάτινη χειρονομία, διαμορφωμένη από τις τεχνολογίες του μέλλοντος και είναι μία προειδοποίηση για τις νέες τάσεις.

.


Όταν οι δύτες αναπνέουν συμπιεσμένο αέριο και κατεβαίνουν σε βάθη μεγαλύτερα των 20 μέτρων το αέριο διαστέλλεται στο αίμα και στους ιστούς τους. Για την ασφάλεια των δυτών κατά την κάθοδο τους στα βάθη αυτά απαιτείται διαδικασία συμπίεσης και κατά την επιστροφή τους στην επιφάνεια διαδικασία αποσυμπίεσης για την αποφυγή της ασθένειας των δυτών. Αυτό ορίζει και τα όριά για το χρόνο εργασίας τους σε κάποιο αποδεκτό βάθος. Αφού ο δύτης έχει παραμείνει σε συγκεκριμένο βάθος για 12 ώρες η μεγαλύτερη δυνατή ποσότητα αερίου θα έχει διαλυθεί μέσα στο βιολογικό του σύστημα. Από αυτό το σημείο και πέρα ο χρόνος που απαιτείται για την ασφαλή αποσυμπίεση στην ατμοσφαιρική πίεση παραμένει σταθερός. Αυτό σημαίνει ότι ο δύτης μπορεί να μείνει βυθισμένος, στο ίδιο βάθος, για 12 ώρες, 12 ημέρες ή ακόμα και 12 χρόνια χωρίς να πρέπει να σπαταλήσει περισσότερο χρόνο αποσυμπίεσης.

Εφαρμόζοντας αυτή την αρχή έγινε μια εργασία στην εξέλιξη κατοικιών, κάτω από το νερό υπό πίεση, όταν δηλαδή ο δύτης φτάσει σε αυτήν την οργανική κατάσταση μπορεί να ζήσει με ασφάλεια σε μια υποθαλάσσια κατοικία με εσωτερική πίεση ίση με αυτήν του νερού εξωτερικά. Αυτή τελικά μπορεί να χρησιμεύει ως καταφύγιο για τους δύτες που δουλεύουν στα τριγύρω νερά. Έτσι ένας τέτοιος, μόνιμος, υποθαλάσσιος χώρος στοχεύει στο να είναι δυνατή η συνεχιζόμενη ζωή κάτω από τη θάλασσα και να πραγματοποιηθούν έρευνες από δύτες σε αισθητά μικρότερο χρονικό διάστημα από αυτό που θα απαιτείτο για μια αντίστοιχη υποθαλάσσια έρευνα από την επιφάνεια και με μεγαλύτερη ασφάλεια μια και οι πιθανότητες ατυχήματος μειώνονται αφού η διαδικασία συμπίεσης – αποσυμπίεσης λαμβάνει χώρα μια φορά.

Οι “νέοι κάτοικοι” θα πρέπει να εγκατασταθούν σε καταλύματα κάτω από το νερό. Γυναίκες και παιδιά θα τους ακολουθήσουν και τότε ο κύκλος θα ολοκληρωθεί. Έτσι η υποθαλάσσια πόλη θα έχει δημιουργηθεί.

Το πρόβλημα προστασίας του περιβάλλοντος και της θάλασσας ειδικότερα, τίθεται λίγο πολύ παντού στον κόσμο. Τα παράκτια νερά βρίσκονται σε απειλή όσο δε μπορούμε να ικανοποιήσουμε επαρκώς την οικονομική πλευρά για να δικαιολογήσουμε μια ριζική τακτική σχετικά με τη μόλυνση και την θαλάσσια πανίδα.

Αφυπνισμένες από τους επιστήμονες οι κυβερνήσεις παράκτιων περιοχών αντιδρούν πολλαπλασιάζοντας την προστασία των περιοχών αυτών, αλλά η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων είναι πολύ σχετική.

Φιλόδοξα προγράμματα έχουν σαν σκοπό να λύσουν ένα σημαντικό μέρος του προβλήματος με την εγκατάσταση υποθαλάσσιων σταθμών επικαλούμενοι την τουριστική ανάπτυξη. Έτσι τέτοια προγράμματα θα δημιουργήσουν υποθαλάσσιους χώρους που θα χρησιμοποιηθούν σαν μεγάλα ενυδρεία όπου θα βρίσκουμε τόπους αναψυχής με τη δυνατότητα να νιώσουμε τα αισθήματα μιας κατάδυσης με ασφάλεια. Ο σκοπός είναι να εξοικειωθεί ο άνθρωπος με τη θάλασσα και να προσεγγίσει αυτό το φυσικό στοιχείο για το οποίο γνωρίζει τόσα λίγα. Μέσα από αυτή την εμπειρία, σκεφτήκαμε πόσο σημαντικό θα ήταν μεταξύ των άλλων, να μπορέσουμε να δούμε είδη ζώων που δεν έχουν μελετηθεί επιστημονικά ή τουλάχιστον κάποιες μαγευτικές δραστηριότητές τους που πρωτύτερα πολύ λίγοι επιστήμονες είχαν την ευκαιρία να δουν.

Πρώτος underwaterο Ιούλιος Βερν είχε προβλέψει το φαινόμενο του υπερπληθυσμού. “Στο μέλλον”, είχε πει, “σίγουρα θα πρέπει να χτίσουμε στο νερό”. Ήδη σε ορισμένες χώρες, όπως την Ιαπωνία, το πρόβλημα αυτό έχει αντιμετωπιστεί με επιχωματώσεις ενώ σε άλλες όπως η Ολλανδία με κανάλια.

Παρ’ όλα αυτά η ανάγκη της επέκτασής μας στη θάλασσα, λόγω των δημογραφικών αναγκών και μόνο, δεν είναι επαρκής για να στηθούν υποθαλάσσιες πόλεις. Έτσι, η κατηγορία αυτή υστερεί έναντι των άλλων μια και δεν είναι απαραίτητη η υποθαλάσσια, μόνιμη κατοίκηση του ανθρώπου σε αυτές αφού το πρόβλημα μπορεί να λυθεί με τη δημιουργία πλωτών πόλεων, λύση αρκετά οικονομικότερη και που δεν έρχεται αντιμέτωπη με τόσα προβλήματα όσο οι υποθαλάσσιες πόλεις.

Μια αλυσίδα, όμως, από υποθαλάσσιες πόλεις δεν είναι απλά ένα όνειρο. Η ιδέα της σχεδίασης ανθρώπινης εγκατάστασης σε άλλους πλανήτες είναι υπαρκτή. Σύμφωνα με μερικές πληροφορίες από τη NASA σχεδιάζονται ήδη. Άλλα αμερικανικά, ρωσικά αλλά και ιαπωνικά ινστιτούτα έχουν σκεφτεί και δουλεύουν πάνω σε προγράμματα καταλυμάτων κάτω από τη θάλασσα.

Οι κάτοικοι της υποθαλάσσιας πόλης θα είναι σίγουρα σε ένα τέλειο, αμόλυντο, περιβάλλον που θα τους ανήκει πραγματικά. Η θάλασσα και το διάστημα αποτελούν τις δύο μεγαλύτερες προκλήσεις των καιρών μας, οι μοναδικές που μας επιτρέπουν ακόμα να ονειρευόμαστε.

Για να γίνουν πράξη αυτά τα ονειρικά σχέδια πρέπει οι ομάδες μελέτης να ακολουθούν κανόνες και αρχές που καθορίζονται από ποικίλους τομείς εφαρμογής όπως η επιστημονική έρευνα, η βιομηχανία, ο τουρισμός και η εγκατάσταση κατοίκων. Έτσι θα πρέπει:

  • Να αναζητήσουν ικανούς προωθητές για την ανάπτυξη αυτού του τύπου των σχεδίων.
  • Να εφαρμόσουν τις τελευταίες τεχνικές για αυτές τις κατασκευές μακριά από την ακτή.
  • Να κατασταλάξουν στο πνεύμα των αρχών στην ιδέα της εγκατάστασης ενός ονειρικού τόπου.
  • Να διατηρήσουν τις γνήσιες αρχιτεκτονικές μορφές και τεχνικές.
  • Πρέπει να προσπεραστεί το στάδιο του οριστικού προσχεδίου κάτι που θα βοηθήσει στην παρουσίαση ενός αντιπροσωπευτικού πακέτου αναφερόμενο:
  • Στην αυτονομία και αυτοπροστασία του προγράμματος.
  • Στην αντοχή απέναντι στα φυσικά φαινόμενα (κυματισμοί, ρεύματα, καταιγίδες, σεισμικές δονήσεις).
  • Στην αρχιτεκτονική του αισθητική.
  • Στην εναρμόνιση και την ουδετερότητά του απέναντι στο θαλάσσιο περιβάλλον (χλωρίδα, πανίδα).
  • Στη σύνδεσή του με τον ηπειρωτικό χώρο.
  • Στην αντοχή του στο χρόνο.

Ακολουθεί σε περίληψη μια αναφορά για μερικά από αυτά που εμείς θεωρούμε ως σημαντικότερα προγράμματα.

“Aquaspace-Lab”

Πρόσφατα (1995) εξελίχθηκε το  “Aquaspace-Lab”. Σκοπός του προγράμματος 39είναι ο εφοδιασμός των υποθαλάσσιων κατοικιών για τον 21ο αιώνα. Το πρόγραμμα “Aquaspace-Lab” συντίθεται από εξέδρα, υποθαλάσσια κατοικία και μίας νέας γενιάς εργαλεία ωκεανογραφικής έρευνας. Αυτή η κατοικία, στο τέλος αυτής της λειτουργίας, θα εξυπηρετεί άλλες ανάγκες των κατοικιών, όπως βιομηχανικούς σκοπούς, επιστημονικές έρευνες, ιχθυοκαλλιέργειες, τουρισμό κ.λ.π. Ο υποθαλάσσιος σταθμός θα εγκατασταθεί κοντά στη στεριά και σε βάθος 12 μέτρων επιτρέποντας στους δύτες να πραγματοποιούν έρευνες σε βάθη μέχρι και 60 μέτρα. Το πρόγραμμα θα λαμβάνει χώρα για διάστημα 10 χρόνων για μία διαδοχή μελέτης περιοχών με διαφορετικές λειτουργικές φάσεις και θα ξεκινήσει με μία επιχείρηση διάρκειας 100 ημερών κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Κατά τη διάρκεια της όλης επιχείρησης ζωής σε ακραίες συνθήκες περιβάλλοντος, οι άντρες και οι γυναίκες που συγκροτούν την ομάδα, επιστήμονες, επαγγελματίες δύτες ή απλοί άνθρωποι συνηθισμένοι να δουλεύουν σε εξειδικευμένες συνθήκες, θα πραγματοποιήσουν καθαρά ορισμένους σκοπούς. Η κύρια περιοχή μελέτης θα είναι :

  • Περιβάλλον και Ωκεανογραφία και θα περιέχει τομείς όπως η βιοχημεία, η βιοποικιλία, η ηθολογία, οι υδατοκαλλιέργειες, οι τεχνητοί ύφαλοι και η κατοικία σαν κύριο παρατηρητήριο.
  • Μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς σε ακραίες συνθήκες περιβάλλοντος, ψυχολογικά και φυσιολογικά. Διότι λόγω των πολλών ομοιοτήτων μεταξύ διαστημικού και υποθαλάσσιου περιβάλλοντος η κατοικία αυτή θα χρησιμοποιηθεί σαν βάση μελέτης και εξάσκησης για τους κοσμοναύτες.
  • Τη βελτίωση της τεχνολογίας του μέλλοντος: δημιουργία τεχνητών υφάλων με προσθετικές διαδικασίες. Οι κατοικίες λειτουργούν σαν εργαστήρια.

Η πρώτη επιχείρηση θα προσεγγιστεί σαν μία μακράς διάρκειας ανθρώπινης πτήσης στο διάστημα, και θα εγκαταστήσει την έρευνα και τις δραστηριότητες ενός υποθαλάσσιου σταθμού, σχεδιασμένου να λειτουργεί σαν μία διεθνής επιστημονική βάση.

Nησί του Μονακό”

Το νησί του Μονακό αποτελείται από δύο πλωτούς δακτυλίους γύρω από ένα νησί σε ένα είδος ακτινωτής κατασκευής με νερό ανάμεσα, η μόνη διαφορά είναι ότι η πόλη πλέον δεν βρίσκεται στο βυθό της θάλασσας αλλά κάτω από την επιφάνεια της. Ο εξωτερικός είναι ένας τραπεζοειδής δακτύλιος και αποτελείται από έξι επίπεδα των 500 κατοικιών σε κάθε ένα από αυτά, 250 στην εσωτερική επιφάνεια του και 250 στην εξωτερική. Έτσι ο δακτύλιος περιέχει συνολικά 3000 κατοικίες οι οποίες θα φιλοξενήσουν περίπου 10000 κατοίκους, αριθμός που αποτελεί τουλάχιστον τα 2/3 του τωρινού αριθμού των κατοίκων του Μονακό. Το κάθε διαμέρισμα έχει τα παράθυρα του κάτω από την επιφάνεια της θάλασσαςmonaco-island ώστε όλοι οι κάτοικοι να έχουν μία ενυδριακή άποψη του ωκεανού.

Ο εσωτερικός μονοεπίπεδος δακτύλιος-πλατφόρμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί πάνω από το επίπεδο του νερού για σκοπούς αναψυχής, πάρκα, καφετέριες κ.λ.π.

Οι ανοιχτές περιοχές νερού ανάμεσα στους δακτυλίους μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ιχθυοκαλλιέργειες, ενώ η θάλασσα ανάμεσα στον εσωτερικό δακτύλιο και το νησί για θαλάσσια σπορ.

Το κεντρικό νησί πάνω από το νερό θα χρησιμοποιηθεί για διάφορες κοινωφελείς λειτουργίες όπως ελικοδρόμιο, πανεπιστήμιο, κέντρο θαλασσίων ερευνών, κέντρα επικοινωνιών, δεξαμενές για τη συλλογή όμβριων υδάτων κ.λ.π. Η περίμετρος του νησιού θα διαμορφωθεί έτσι ώστε να αποτελέσει μία παραλία για μπάνιο.

Ο εξωτερικός δακτύλιος θα έχει κυματοθραύστες οι οποίοι θα ξεπροβάλλουν από τη θάλασσα. Οι κυματοθραύστες αυτοί θα εξυπηρετούν και σαν πηγές ηλεκτρικής ενέργειας.

Κάτω από το κεντρικό νησί, κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, αναρτάται μία κυλινδρική, στεγανή κατασκευή για βιομηχανικούς σκοπούς. H κατασκευή αυτή λειτουργεί και σαν σταθεροποιητής όλης της κατασκευής, σαν μία πελώρια καρίνα.

Μία ειδική, ασφαλής, κατασκευή αγκυροβόλησης διατηρεί την όλη κατασκευή στη θέση της. Παράλληλα η κατασκευή αυτή μειώνει τη δύναμη των κυμάτων χάρη στον ειδικό σχεδιασμό της.

Οι διαστάσεις του νησιού είναι: Ο εξωτερικός δακτύλιος έχει μικρή διάμετρο 460m και μεγάλη 540m, ύψους 20m και πλάτους 80. Ο εσωτερικός πλωτός δακτύλιος έχει εξωτερική διάμετρο 350m και 80m πλάτος. Τέλος το κεντρικό νησί έχει διάμετρο 200m.

Οι διατάσεις του κάθε διαμερίσματος είναι: 10m μήκος, 6.28m πλάτος και 3m ύψος.

Η όλη κατασκευή είναι συνδεδεμένη με τη στεριά με μία υποθαλάσσια σήραγγα-σωλήνα .

Τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν είναι μία ειδική, ελαφριά μορφή τσιμέντου με τάση άνωσης που θα αποτελέσει το βασικό υλικό κατασκευής για την πόλη μας. Επιπλέον συνθετικά πλαστικά και ανοξείδωτα μέταλλα θα ολοκληρώσουν την κατασκευή.

“LA CIOTAT”

Το LA CIOTAT είναι πόλη τραυματισμένη, πρώην βιομηχανική, προικισμένη με βαθιές ναυτικές γνώσεις. Αυτή η πόλη έχει τεράστιο ανεκμετάλλευτο τουριστικό δυναμικό. Τα υπέροχα τοπία γειτονεύουν με θαλάσσιες περιοχές που συγκαταλέγονται ανάμεσα στις πιο όμορφες της Γαλλίας, σύμφωνα με τις μελέτες των la-ciotatειδικών. Αυτή η πόλη βρίσκεται στο κέντρο μιας περιοχής που είδε να γεννιέται ένα μεγάλο μέρος της τεχνολογικής κατάκτησης των ωκεανών, όπως το αυτόνομο σκάφανδρο στα σπίτια πάνω από τη θάλασσα.

Σ’ αυτό το πλαίσιο συνελήφθη το σχέδιο αυτό: Ένας υποθαλάσσιος χώρος αναψυχής νέου τύπου που θα έλκει τον τουρισμό, το οποίο θα επιτρέψει στις τοπικές βιομηχανίες να κτυπήσουν τη διεθνή αγορά της υποθαλάσσιας αγοράς και θα χαρακτηριστεί από ένα υψηλό επίπεδο τεχνολογίας.

Μια πλατφόρμα που υποστηρίζει τα συγκροτήματα και είναι αγκυροβολημένη κοντά στο πράσινο νησί και εφοδιασμένη με ναυτικές υπηρεσίες από όλα τα σημεία της ακτής διευθετεί τις παρακάτω λειτουργίες.

  • Μια υδρολέσχη, 5 υποθαλάσσια συγκροτήματα μικρού τύπου με χειρισμό όπως τα μικρά αεροπλάνα της αερολέσχης.
  • Ένα κέντρο κατάδυσης: ευρωπαϊκών προδιαγραφών που περιλαμβάνει σχολή υποθαλάσσιας φωτογραφίας, σινεμά και βίντεο.
  • Ένα στούντιο υποθαλάσσιας παρατήρησης.
  • Υποθαλάσσιο εστιατόριο
  • Ένα υποθαλάσσιο οικολογικό μουσείο: Τα 2 τελευταία κτίσματα έχουν πραγματοποιηθεί από την εγκατάσταση των 3 βιομηχανικών μοντέλων “DIATOMEES” του πύργου της υποθαλάσσιας παρατήρησης.
  • Υποθαλάσσιος ζωολογικός κήπος: Η πανίδα, η οποία συγκρατείται σε ημιαιχμαλωσία από δίχτυα, επιτρέπει την εγγύηση του θεάματος γύρω από το “DIATOMEES” και την προσφορά ζωικών μοντέλων για τις παρατηρήσεις.

“M.R.D.F.”

(ΙΔΡΥΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ καταφυγιων Ian G. Koblick)

Το mrdf-11984, το M.R.D.F. ανέπτυξε ένα θαλάσσιο εργαστήριο “Jules” στο Keylargo της Florida. Ο πρώτος υποθαλάσσιος χώρος έρευνας για φοιτητές. Αυτός ο μικρός χώρος λειτούργησε ως εργαστήριο ερευνών για χιλιάδες φοιτητές τόσο καλά όσο οι ερευνητικοί οργανισμοί και οι κυβερνητικοί αντιπρόσωποι όπως το (Ν.Ο.Α.Α.) National Oceanic and Atmospheric Administration και η (N.A.S.A) National Aeronautics and Space Administration. Οι τεχνικές κατασκευής για το κτίσιμο του χώρου είναι απλές και συγκεκριμένες. Χρησιμοποιήθηκαν για το σκοπό αυτό 10 σωλήνες υπονόμου από μπετόν, με διάμετρο 3 και μήκος 7 μέτρα. Αυτές οι σωλήνες είναι η κύρια σειρά δωματίων και εγκαθίστανται κάθετα σ’ ένα κεντρικό χώρο ή διάδρομο. Ο εσωτερικός σχεδιασμός και η επίπλωση έγινε με τέτοιο τρόπο ώστε να ταιριάζει στις καμπύλες των δωματίων καθώς και στη σύγχρονη έκδοση του “Jules”.

Το 1993 το M.R.D.F. ανέπτυξε ένα πολύ περισσότερο φιλόδοξο πρόγραμμα. Ήταν η δημιουργία ενός τεράστιου υποθαλάσσιου συγκροτήματος καταφυγίων, περιλαμβάνοντας αρκετές υπηρεσίες, θεάματα κι ανέσεις με σκοπό να αποκτήσει το κύρος ως η πρώτη παγκόσμια υποθαλάσσια πόλη. Η προτεινόμενη τοποθεσία της πόλης του Παναμά, θέτει πολλά πιθανά ανυπέρβλητα εμπόδια, αλλά η ιδέα ακόμα αξίζει της προσοχής μας.

Το γενικό σχέδιο τοποθετεί την υποθαλάσσια πόλη κοντά στη δυτική ακτή του Παναμά στην είσοδο της διώρυγας του Παναμά από την πλευρά του Ειρηνικού. Τοποθετούμενο στους πιο καλοταξειδεμένους και φημισμένους διεθνείς υδάτινους δρόμους είναι η καλύτερη προτεινόμενη τοποθεσία για ξενοδοχεία, casino, υποθαλάσσιο πάρκο και τα συναφή. Δυστυχώς στον κόλπο τον οποίο η υποθαλάσσια πόλη σχεδιάστηκε να κτιστεί παρουσιάζεται παλίρροια ύψους των 6-7 μέτρων, τα νερά είναι βρώμικα, θολά και στερούνται της προαπαιτούμενης θαλάσσιας τροπικής πανίδας, στοιχεία σημαντικά για την επιτυχία ενός υποθαλάσσιου θέρετρου.

Ο κόλπος θα έπρεπε να κλειστεί με τοίχο ύψους 8 μέτρων για να αποφευχθεί το underwater-townφαινόμενο της παλίρροιας. Το νερό του κόλπου θα αντληθεί στον ωκεανό και θα καθαριστεί ο βραχώδης πυθμένας. Θεμέλια θα τοποθετηθούν στον πυθμένα εξασφαλίζοντας την υποστήριξη των συγκεκριμένων κυλίνδρων διαμέτρου 25 μέτρων και ύψους αρκετό να φτάσει πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Αυτοί οι “σωλήνες” θα δημιουργήσουν είσοδο στην επιφάνεια της θάλασσας σχεδιασμένο να μοιάζει με μικρό τροπικό νησί. Τρεις ακόμα όροφοι θα αναπτύσσονται κάτω από την επιφάνεια. Στον ανώτατο θα χωροθετούνται οι υπηρεσίες, ενώ στο μεσαίο και στον κατώτατο θα μοιράζονται ακίνητα με διάδρομους και χώρους ζωής. Οι διάδρομοι θα επεκτείνονται πέρα από κάθε μονάδα κατοικίας σαν τούνελ με διάφανη οροφή. Θα εξυπηρετούν ακόμα στην επικοινωνία μεταξύ των άλλων κοντινών υποθαλάσσιων πύργων. Μια σειρά ypoualassia-poli-1από τέτοιους πύργους θα αποτελέσει το ξενοδοχειακό κατάλυμα της πόλης. Ο κεντρικός πυρήνας της πόλης θα αποτελέσει το κέντρο συνεδριάσεων κατασκευασμένο με παρόμοιο τρόπο.

Άλλες ανέσεις που θα παρέχει η υποθαλάσσια πόλη θα είναι casino, κέντρο διασκέδασης, εστιατόρια, χώροι παρατήρησης, και ποικιλία από καταστήματα. Για να υποστηριχτούν όλες αυτές οι υπηρεσίες ένα σύστημα από διαδρόμους υπηρεσίας θα είναι απαραίτητο, το οποίο θα επικοινωνεί με τον έξω κόσμο με σήραγγες που θα διαπερνούν τον περικλείοντα τοίχο.

Στο νερό του κόλπου αυτού θα υπάρχει καλή ορατότητα και η καλή ποιότητα του θα επιτρέψει την παρουσία τροπικών ψαριών και θαλάσσιας ζωής. Το φιλτράρισμα του νερού θα επιτυγχάνεται με άντληση του θαλάσσιου νερού στην κορυφή ενός τεχνικού καταρράκτη σαν μέρος του συγκροτήματος κοντά στην ακτή. Τα νερά του καταρράκτη αυτού θα καταλήγουν σε αυτόνομο τεχνητό κολπίσκο προσθέτοντας αδιάκοπα τρεχούμενο φιλτραρισμένο νερό. Πρόσθετη βελτίωση του φιλτραρίσματος επιτυγχάνεται με επιπλέον μηχανισμούς μέσα στον κολπίσκο.

“Ωκεάνιος Μικρόκοσμος”

 Ο ωκεάνιος μικρόκοσμος έχει σχεδιαστεί σαν ένα τεράστιο μπαλόνι από γυαλί και σκυρόδεμα. underwater-citiesΒρίσκεται κατά 90% κάτω από το νερό, σαν τα παγόβουνα, με τη δυνατότητα να προσφέρει ανθρώπινες υπηρεσίες και αποικισμό σε θαλάσσιους πληθυσμούς, αξιοποιώντας την ηλιακή, θερμική και αιολική ενέργεια για τον εφοδιασμό με πόσιμο νερό, αέρα, τροφή και την εξασφάλιση αυτονομίας από κάθε ενέργεια και βοήθεια από τη στεριά. Η απλότητα, η αυτάρκειά του, η δυνατότητα παραγωγικότητας και η ανακύκλωση των βασικών πόρων μέσω φυσικών διαδικασιών το κάνει: προσιτό σε υποανάπτυκτες χώρες, πολύτιμο στις σύγχρονες παράκτιες και ανοικτού πελάγους δραστηριότητες που συχνά είναι οικολογικά καταστροφικές και καταναλώνουν φυσικούς πόρους, αλλά ακόμα σημαντικότερο, ευαίσθητο στη συντήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Ο στόχος αυτού του προγράμματος είναι να σχεδιαστεί σε ωκεάνιες κατασκευές, η δυνατότητα της επέκτασης ή μεταφοράς των γήινων και ναυτικών δραστηριοτήτων μακριά από την ακτή, σε αρμονία με τους θαλάσσιους πληθυσμούς. Αυτή η οικο-αρχιτεκτονική στοχεύει στην παροχή ανθρωπίνων υπηρεσιών  ταυτόχρονα με τη μέγιστη συντήρηση του θαλασσίου περιβάλλοντος. Σ’ αυτό το πλαίσιο ο μικρόκοσμος είναι ένα οικοσύστημα υπό κλίμακα από παραγωγούς, καταναλωτές, αναλυτές έτσι ώστε να είναι αυτοσυντηρούμενο και περιορισμένο όπως τα νησιά, οι οάσεις, οι μελλοντικές διαστημικές κατοικίες.

water-architectureΛειτουργώντας κυρίως από την ηλιακή ακτινοβολία και το πλούσιο σε τροφή θαλάσσιο νερό, σαν ένα τεράστιο θαλάσσιο θερμοκήπιο, ο θαλάσσιος μικρόκοσμος έχει σχεδιαστεί:

  • ως ένας τεχνητός ύφαλος για την αύξηση της ποικιλίας των τοπικών ειδών,
  • ως μία ιχθυοτροφική περιοχή,
  • ως περιοχή επιστημονικής έρευνας μακράς διαρκείας,
  • ως ίδρυση δραστηριοτήτων μακριά από την ακτή και ανάπτυξη των γύρω περιοχών,
  • ως υδάτινο καταφύγιο,
  • ως χώρος αποσυμπίεσης δυτών,
  • ως ένα πρότυπο για μία απλή θαλάσσια κατοικία,
  • και σαν μοντέλο μικρόκοσμου σχεδιασμένο στη θεωρία και στην πράξη.

Το φιλόδοξο αυτό πρόγραμμα εμπλέκει πολλούς τομείς: ωκεανογραφία, μηχανική, βιολογία, τεχνολογία έτσι ώστε να οργανωθεί η δημιουργία της κατασκευής και της περιβαλλοντικής ακεραιότητας. Ο σχεδιασμός του εσωτερικού καταλύματος είναι επίσης μία εφαρμογή μοντέλου που προσπαθεί να βελτιστοποιήσει τα οικοσυστήματα του τροπικού βυθού και των υφάλων. Το βασικό σκάφος αναμένεται να είναι σε μεγάλο βαθμό διαφανές, με το μεγαλύτερο μέρος του υπό την επιφάνεια αγκυροβολημένο ή πλανόμενο, μία παρουσία που υποστηρίζει αυτόνομους τροπικούς στεριανούς και θαλάσσιους οργανισμούς μεταξύ των οποίων η ανθρώπινη δραστηριότητα μπορεί, αλλά μπορεί και όχι, να παίζει ρόλο.


Αν η θαλάσσια αρχιτεκτονική που προτείνεται έχει συγκεκριμένη και πρωτότυπη φυσική μορφή, δε γίνεται μόνο σαν έκφραση προσαρμοστικότητας στο θαλάσσιο περιβάλλον, αλλά επίσης και σαν έκφραση των ανθρωπίνων νέων αναγκών και φιλοδοξιών, αυτών του θαλάσσιου πολιτισμού. Με σκοπό την ανάπτυξη ενός ωκεάνιου τύπου αρχιτεκτονικής οι ομάδες θαλασσίου σχεδιασμού πρέπει να περιλαμβάνουν εκτός από αρχιτέκτονες και μηχανικούς, βιολόγους, πλοηγούς, δύτες, ένα δημιουργικό κύκλο που στόχο τους αποτελεί η προετοιμασία και η σύλληψη του θαλάσσιου πολιτισμού.

Ο αρχιτέκτονας παρατηρώντας το θαλάσσιο χώρο που τον περιβάλλει, έρχεται αντιμέτωπος με ένα περιβάλλον όπου μπορεί να αναπτυχθεί σε τρεις διαστάσεις, πρέπει να ξεχάσει τις γεώδεις αντιδράσεις. Στη θάλασσα οι φυσικές μορφές υπάγονται σε άλλους νόμους. Οι κατασκευές πρέπει να οργανωθούν έτσι ώστε να υποτάσσονται σε θαλάσσιες δυναμικές. Οι παραδοσιακοί σχεδιαστές και κατασκευαστές των κτιρίων της στεριάς νόμισαν ότι κατάλαβαν ότι για να κτίσουν θαλάσσιες πόλεις η λύση ήταν ένας ανταγωνισμός με τη θάλασσα, ο οποίος παρουσιάζει έναν αριθμό από εξαναγκασμούς στις θαλάσσιες δυναμικές (κύματα, αέρας, παλίρροια, ρεύματα κ.λ.π.) ή στα φαινόμενα του θαλάσσιου περιβάλλοντος (πίεση, άνωση κ.λ.π.). Το να γνωρίζουν, οι κατασκευαστές θαλασσίων έργων, αυτά τα δεδομένα είναι ουσιώδες όπως επίσης βασικό είναι και το να σχεδιάζουν ευλύγιστες κατασκευές όταν εργάζονται σε αυτό το περιβάλλον. Η θάλασσα είναι πάνω απ’ όλα ένα ζωντανό στοιχείο στο οποίο ο καθένας πρέπει να προσαρμοστεί. Έτσι είναι σημαντικό να δημιουργηθεί ένα ρήγμα μεταξύ της αρχιτεκτονικής της ξηράς και να φανταστούμε τον τύπο εκείνο της αρχιτεκτονικής που θα υπάγεται σε νόμους διαφορετικούς εκείνων της στεριάς. Εκείνοι που σχεδιάζουν, διαμορφώνουν και κατασκευάζουν τέτοιου είδους κατασκευές, στην ακροθαλασσιά ή μακριά από την ακτή, πρέπει να καταλάβουν κάτι από τις διαθέσεις του ωκεανού, έτσι ώστε να σχεδιάζουν τις κατασκευές τους όχι μόνο για να αντιστέκονται στα φυσικά φαινόμενα αλλά να συμβιώνουν με αρμονία μαζί τους, σε αρμονία με τις αλληλεπιδράσεις φυσικών, χημικών και βιολογικών διαδικασιών.

Πέρα από την επιλογή της ιδανικής τοποθεσίας, τη μορφή, τους τρόπους κατασκευής και τη φύση των υλικών η επιλογή του χρώματος παίζει σημαντικό ρόλο. Κάτω από το νερό, γίνεται αισθητή η ανάγκη έντονου χρωματισμού ακόμα και αν αυτό υπάρχει και μειώνεται από το μειωμένο φωτισμό. Έτσι ο τονισμός της αντίθεσης και της φωτεινότητας γίνεται αναγκαίος. Οι θαλάσσιοι χώροι βάφονται με έντονα χρώματα ώστε να σταθούν καλύτερα στο χώρο. Αντίστροφα θα επιλεχθούν λιγότερο έντονα χρώματα για το εσωτερικό των κατασκευών έτσι ώστε να δημιουργηθεί μία ζεστή και άνετη ατμόσφαιρα και η προσοχή των κατοίκων να προσελκύεται από τον υποθαλάσσιο εξωτερικό χώρο.

Είναι μία καλή ευκαιρία να αναπτύξουμε μία αρχιτεκτονική ειδικευμένη στη θάλασσα. Αυτό είναι που προτείνουμε σήμερα (1998), με έναν αριθμό υποθαλάσσιων προγραμμάτων και κατασκευών. Αυτή είναι η απάντηση της αρχιτεκτονικής του 20ου αιώνα στις ανάγκες, τις απαιτήσεις και τις φιλοδοξίες της κοινωνίας. Πρόθεσή μας λοιπόν είναι να συνδυάσουμε το θαλάσσιο χώρο με τον πολιτισμό μας και να κάνουμε προβλέψεις, βασισμένες σε σταθερά δεδομένα, με σκοπό να προτείνουμε την εικόνα της ανθρωπότητας στο μέλλον. Κανείς δε μπορεί να πει με βεβαιότητα πως θα μοιάζει η γη μετά από 30 χρόνια. Έτσι, είναι ίσως υπερβολικό να προσδιορίσουμε την ταχύτητα με την οποία ο άνθρωπος θα κυριαρχήσει στο θαλάσσιο και υποθαλάσσιο περιβάλλον. Παρ’ όλα αυτά όμως και χωρίς να προδικάζουμε το μέλλον μπορούμε να υποθέσουμε ότι η επόμενη δεκαετία θα είναι πλούσια σε ανακαλύψεις και θαλάσσιες μελέτες, σχεδιασμένες και εμπνευσμένες από τεχνική και επιστημονική οπτική γωνία.

Συνοψίζοντας για την ιστορική αναδρομή της σχέσης του ανθρώπου με το υγρό στοιχείο συναντάμε αρχικά τον άνθρωπο να αντιμετωπίζει με δέος τη θάλασσα και το άγνωστο που συνεπάγεται κυρίως ως προς το βυθό της. Κατόπιν όμως κυρίως οι ανάγκες της ανθρώπινης μετανάστευσης τον φέρνουν κοντά σ’ αυτήν, τον οδηγούν στη σταδιακή κατάκτησή της είτε με τη δημιουργία πλωτών μέσων είτε με την εποίκηση των ακτών. Έτσι μόνο στα μέσα του αιώνα μας διαπιστώνουμε ότι η θαλάσσια πρόκληση έχει αρχίσει να αντιμετωπίζεται σοβαρά. Εδώ και πολύ καιρό ένας σεβαστός αριθμός θαλασσίων χώρων κατοίκησης, είτε απλής επίσκεψης, μελετήθηκαν αλλά ποτέ δεν πέρασαν το στάδιο της κατασκευής.

Η κατάκτηση του υγρού στοιχείου για τον άνθρωπο του 20ου αιώνα είναι μία πρόκληση. Η εφεύρεση της θαλάσσιας αρχιτεκτονικής αναδεικνύει τον άνθρωπο σαν δημιούργημα. Αυτό που ονομάζεται “το έσω διάστημα” του πλανήτη γη ανταποκρίνεται στην εξέλιξη του “έσω χώρου” του ανθρώπου, στη φαντασία του, στο δημιουργικό του πνεύμα, στην έντονη του επιθυμία να μην επιτρέψει στον εαυτό του να υστερεί στα πολιτιστικά του επιτεύγματα των αιώνων αλλά να δεχθεί τη δικιά του ιστορία σαν ανταγωνισμό για το μέλλον του.

Οποιεσδήποτε κι αν είναι οι απαιτήσεις και οι συνθήκες, ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει τόσο πάνω όσο και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Πάνω προς τον ουρανό και κάτω προς στα στρώματα του ωκεανού που φωτίζει ο ήλιος. Εκεί που η ζωή πλέει και μια ματιά μέσα από το παράθυρο σου μεταβιβάζει το μεγαλείο της φύσης των ωκεανών.